Mađarska je obustavila finansiranje programa subvencionisane nabavke poljoprivredne mehanizacije za poljoprivrednike u Republici Srpskoj i Brčko distriktu Bosne i Hercegovine.
Odluka nove vlade u Budimpešti predstavlja ozbiljan udarac za jedan od najznačajnijih ekonomskih programa saradnje koji su prethodnih godina razvijali tadašnji mađarski premijer Viktor Orban i lider SNSD-a Milorad Dodik.
O slučaju je pisao i Radio Slobodna Evropa.
Paket pomoći
Prema dostupnim informacijama, riječ je o programu koji je bio dio paketa pomoći vrijednog 100 miliona eura, najavljenog 2022. godine u okviru političkog i ekonomskog približavanja Budimpešte i Banje Luke.
Da je došlo do prekida finansiranja, potvrdila je Fondacija za održivi razvoj Progressus, preko koje je program realizovan.
Fondacija je saopćila da obustavlja realizaciju javnog poziva BTP-26, nakon što je mađarska vlada stavila van snage odluku o dodjeli bespovratnih sredstava.
Više od 1.000 prijava ostalo bez očekivane podrške
Odluka je posebno pogodila poljoprivrednike koji su računali na subvencije za nabavku nove mehanizacije, opreme i alata proizvedenih u Mađarskoj.
Javni poziv otvoren je 13. marta ove godine, ali je zbog velikog interesovanja zatvoren nakon samo pet dana. Do tada su pristigle čak 1.025 prijave poljoprivrednika iz RSi Brčko distrikta.
Program je predviđao subvencije od 2.500 do 25.000 eura po korisniku, odnosno pokrivanje do 70 posto vrijednosti investicije. Preostali dio morali su osigurati sami korisnici.
Prema podacima Fondacije Progressus, u prethodna dva ciklusa programa, realizovana 2022. i 2023. godine, odobreno je ukupno 1.959 projekata.
Važan uvjet
Iz mađarskog budžeta za te namjene isplaćeno je više od 28 miliona eura, dok su poljoprivrednici uložili dodatnih 12,9 miliona eura vlastitih sredstava.
Ipak, ovaj model podrške imao je i jednu važnu specifičnost. Novac nije isplaćivan korisnicima bez ograničenja, već se mogao koristiti isključivo za kupovinu mađarske poljoprivredne mehanizacije, opreme i alata.
Ova obustava finansiranja otvara i mnogo šire pitanje budućnosti odnosa Mađarske i RS nakon političkih promjena u Budimpešti.
Orban je godinama bio jedan od najvažnijih političkih saveznika Dodika u Evropskoj uniji.
Njihova saradnja nije se ogledala samo u političkoj podršci, već i kroz konkretne finansijske aranžmane, ekonomske projekte i kreditne linije.
Među značajnijim aranžmanima bio je i kredit od približno 126 miliona eura koji je Republika Srpska 2022. godine dobila preko mađarske državne Izvozno-uvozne banke.
Zbog toga obustava poljoprivrednog programa ima i političku dimenziju.